قاتلان کرامت انسانی/ اینستاگرام به بستر جدید آزار روستاییان تبدیل شده است

شبکه‌های اجتماعی که می‌توانستند محلی برای آگاهی‌بخشی و کمک به محرومان باشند، گاه به ابزاری برای اشاعهٔ بی‌عدالتی تبدیل می‌شوند

خبر بیست؛ رضا ناظری

در عصر حاضر که رسانه‌های دیجیتال به ابزاری قدرتمند برای بیان واقعیت‌ها تبدیل شده‌اند، متأسفانه شاهد ظهور پدیده‌ای نگران‌کننده هستیم. برخی افراد سودجو، با سوءاستفاده از اعتماد عمومی و نقاب خبرنگاری، به حریم خصوصی و کرامت انسانی ساکنان مناطق محروم، به ویژه روستاهای کهگیلویه و بویراحمد، تجاوز می‌کنند. این افراد با تولید محتوای تحقیرآمیز، نه تنها مشکلات واقعی این مناطق را انعکاس نمی‌دهند، بلکه با نمایشی کاریکاتوری و تمسخرآمیز، این انسان‌های شریف را به ابزاری برای جلب توجه و افزایش بازدید تبدیل کرده‌اند.

این اقدام زشت و غیرانسانی، چند لایه آسیب جدی به جامعه وارد می‌کند. نخست آنکه به عزت نفس و شخصیت افرادی که سال‌هاست با کمترین امکانات، زندگی شرافتمندانه‌ای داشته‌اند، آسیب می‌زند. دوم آنکه تصویری مخدوش و نادرست از زندگی روستایی ارائه می‌دهد که می‌تواند به ایجاد شکاف بیشتر بین شهر و روستا بینجامد. سوم آنکه فرهنگ عمومی را به سمت قبول تحقیر دیگران به عنوان سرگرمی سوق می‌دهد.

آنچه این پدیده را خطرناک‌تر می‌کند، بستر گسترش آن در فضای مجازی است. شبکه‌های اجتماعی که می‌توانستند محلی برای آگاهی‌بخشی و کمک به محرومان باشند، گاه به ابزاری برای اشاعهٔ بی‌عدالتی تبدیل می‌شوند. الگوریتم‌های این پلتفرم ها ناخواسته به چنین محتوایی دامن می‌زنند، چرا که محتوای احساس‌برانگیز و جنجالی را بیشتر ترویج می‌کنند.

مسئولیت این وضعیت تنها بر عهدهٔ تولیدکنندگان محتوا نیست. ما به عنوان مخاطب نیز با کلیک‌ها و بازنشرهای بی‌محتاطانه‌مان به گسترش این پدیده کمک می‌کنیم. رسانه‌های رسمی با سکوت خود و نهادهای نظارتی با برخوردهای کند و نامؤثرشان، به طور غیرمستقیم به تداوم این روند دامن زده‌اند.

راه حل این معضل چندبعدی است:

۱٫ نیازمند فرهنگ‌سازی عمیق در سطح جامعه هستیم تا همگان بدانند تحقیر دیگران، حتی به شوخی، قابل قبول نیست.
۲٫ پلتفرم‌های فضای مجازی باید مسئولیت اجتماعی خود را در قبال چنین محتوایی بپذیرند.
۳٫ نهادهای نظارتی باید سازوکارهای سریع و مؤثری برای گزارش و حذف این محتواها ایجاد کنند.
۴٫ آموزش سواد رسانه‌ای باید در دستور کار قرار گیرد تا مردم بتوانند محتوای ارزشمند را از محتوای زرد تشخیص دهند.

در پایان باید پرسید: آیا ما به عنوان جامعه حاضریم بهای سرگرمی خود را با تحقیر همنوعانمان بپردازیم؟ آیا شأن و منزلت انسانی اینقدر ارزان شده که بتوان آن را در ازای چند لایک و بازدید معامله کرد؟ وقت آن است که در برابر این پدیده شوم بایستیم و از کرامت انسانی همهٔ شهروندان، صرف نظر از محل زندگی یا سطح درآمدشان، دفاع کنیم.