تاریخ انتشار : یکشنبه ۱۹ مرداد ۱۳۹۹ - ۱۶:۲۰

همه فرضیه‌ها درباره طرح گشایش اقتصادی دولت

پنج احتمال‌درباره وعده گشایش اقتصادی حسن روحانی

پنج احتمال‌درباره وعده گشایش اقتصادی حسن روحانی

به گزارش خبر بیست، علاوه بر تاكید رئیس‌جمهور و صحبت‌های معاون اول وی بر ایجاد تغییرات اقتصادی طی روزهای آینده، محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس نیز از بهبود اوضاع و خبرهای خوب اقتصادی در هفته جاری خبر داده است. قالیباف در این زمینه تاكید كرده با اخذ تصمیماتی بازارهای پول، ارز و سرمایه سامان خواهد یافت.

به گزارش خبر بیست، علاوه بر تاكید رئیس‌جمهور و صحبت‌های معاون اول وی بر ایجاد تغییرات اقتصادی طی روزهای آینده، محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس نیز از بهبود اوضاع و خبرهای خوب اقتصادی در هفته جاری خبر داده است. قالیباف در این زمینه تاكید كرده با اخذ تصمیماتی بازارهای پول، ارز و سرمایه سامان خواهد یافت. جام‌جم در گزارشی به بررسی سناریوهای احتمالی گشایش اقتصادی ایران كه قرار است فردا از آن رونمایی شود، پرداخته است.
روزنامه جام جم: هفته گذشته حسن روحانی درباره ایجاد یک گشایش اقتصادی در کشور طی روزهای آینده سخن گفت. جملاتی که خیلی زود منجر به بیان واکنش‌های مختلفی از سوی کارشناسان سیاسی و اقتصادی کشور شد. گویا در جلسه سران قوا، طرحی میان سران قوا مورد بحث قرار گرفته که البته نتیجه آن فردا مشخص خواهد شد. گشایش اقتصادی اخیری که رئیس‌جمهور نیز به آن اشاره داشته مربوط به این طرح بوده و بر‌اساس صحبت‌های حسن روحانی نیازمند موافقت رهبر معظم انقلاب است. از سوی دیگر محمود واعظی، رئیس دفتر رئیس‌جمهور بعد از اعلام این خبر از سوی حسن روحانی مدعی شد کشور در ماه‌های پایانی تحریم قرار دارد و علامت‌هایی از کشورهای اروپایی و آسیایی دریافت شده که نشان‌دهنده این موضوع است. علاوه بر تاکید رئیس‌جمهور و صحبت‌های معاون اول وی بر ایجاد تغییرات اقتصادی طی روزهای آینده، محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس نیز از بهبود اوضاع و خبرهای خوب اقتصادی در هفته جاری خبر داده است. قالیباف در این زمینه تاکید کرده با اخذ تصمیماتی بازارهای پول، ارز و سرمایه سامان خواهد یافت. جام‌جم در گزارشی به بررسی سناریوهای احتمالی گشایش اقتصادی ایران که قرار است فردا از آن رونمایی شود، پرداخته است.
بررسی عملکرد هفت ساله دولت نشان می‌دهد هر بار که خبر از یک گشایش اقتصادی از سوی دولت مطرح شده متاسفانه یا اتفاق مثبتی رخ نداده یا نتیجه‌هایی کاملا عکس دریافت شده است. از ابتدای فعالیت دولت یازدهم و روی کار آمدن حسن روحانی به عنوان رئیس‌جمهور، بحث مذاکرات و توافق با آمریکا و کشورهای غربی مطرح شد؛ توافقی که قرار بود تمام تحریم‌ها را لغو و البته همه مشکلات اقتصادی را حل و فصل کند. توافقی که در‌نهایت در سال ۹۴ به نتیجه رسید. گر چه هیچ اتفاق ساختاری بعد از برجام برای اقتصاد ایران رخ نداد و صرفا فروش نفت ایران از محدودیت‌های قبل رها شده بود اما گره اقتصاد ایران به برجام آن‌قدر کور و سنگین بود که وقتی در سال ۹۷ آمریکا با زیرپاگذاشتن این توافق به صورت یکجانبه از برجام خارج شد، تحریم‌های آمریکا نیز دوباره به خانه اول خود بازگشت. رفته‌رفته با وجود اظهار‌نظرهای مقامات ایران از جمله بیژن زنگنه، وزیر نفت مبنی بر این‌که صادرات نفت ایران از یک میلیون بشکه کمتر نخواهد شد، کشورهای خریدار نفت ایران خودشان را کنار کشیدند. ایران نیز به‌منظور جبران کاهش درآمد‌های نفتی، نفت را در بورس انرژی عرضه کرد تا بخش خصوصی بتواند این کالا را فارغ از تصمیمات سیاستی دولت صادر کند. طرحی که البته به‌دلیل ضعف‌های موجود چندان مورد استقبال واقع نشد.
فروش اوراق نفتی
به نظر می‌رسد دولت با انجام اصلاحاتی قصد دارد با فروش نفت به مردم و بدهکار شدن دولت به مردم یا همان پیش‌فروش نفت را به‌عنوان یکی از سناریوهای احتمالی برای افزایش درآمدهای خود مطرح کند؛ به این صورت که اوراق فروش نفت در بورس عرضه شده و مردم با خرید‌های ریالی در زمان سر‌رسید دلار دریافت می‌کنند. فارغ از این‌که اجرای این طرح باعث می‌شود دولت از این طریق منابع قابل‌توجهی از نیاز بودجه‌ای کشور را تامین کند اما این اقدام را می‌توان نوعی آینده‌فروشی دانست؛ چنانچه دولت نفت را به مردم فروخته و درآمدهای آن را نیز هزینه خواهد کرد اما دولت بعدی موظف است در موعد سررسید اوراق خریداری شده از سوی مردم، پول خریداران را با آنها تسویه کند؛ به این معنا که نفت در گذشته فروخته شده و حالا دولت بعدی باید این پول را به خریداران بازگرداند. نکته اینجاست که اگر تحریم‌ها ادامه داشته باشد و دولت در زمان سررسید نتواند معادل نرخ اوراق فروخته شده را به خریداران پرداخت کند یا باید از بانک مرکزی استقراض کند یا دوباره اوراق را تمدید کند که هر دوی این کارها باعث خواهد شد به نرخ تورم دامن زده شود. همچنین برخی موضوع تضمین بازخرید این اوراق از سوی صندوق توسعه ملی در زمان سررسید را مطرح کرده‌اند در این شرایط حتی اگر دولت منابعی برای خرید این اوراق نداشته باشد این کار را به پشتوانه منابع صندوق توسعه انجام خواهد کرد.
از پست پهپادی تا عرضه اولیه در بورس
یکی از تاکیدات مسؤولان دولت از اواسط سال گذشته همزمان با رشد شاخص بورس عرضه شرکت‌های بزرگ دولتی در بورس بوده است. روحانی طی سخنان اخیر خود به این موضوع که از وزرای دولت می‌خواهم برای عرضه‌های اولیه در هفته‌های آتی برنامه‌ریزی دقیقی انجام دهند اشاره داشته است. عرضه شرکت‌های بزرگ دولتی در بورس شاید ساده‌ترین سناریویی باشد که رئیس‌جمهور طی هفته‌های اخیر از آن یاد کرده است.
آزادسازی دارایی‌های بلوکه شده ایران
پیوستن به گروه ویژه اقدام مالی از جمله مواردی است که مجمع تشخیص مصلحت نظام با آن موافقت نکرد و پیوستن به آن را دارای ایرادات و تبعات خطرناکی دانست. یکی از ایرادات، مشخص شدن چگونگی دور زدن تحریم‌ها از سوی ایران است. چرا که در این صورت شناسایی و تحریم کانال‌های مالی ایران با راحتی بیشتری همراه خواهد بود. با توجه به اصرار برخی از مقامات دولتی برای تصویب این موضوع در مجمع تشخیص مصلحت ممکن است یکی از موارد پیش‌بینی شده برای سناریوی دولت، تصویب اف‌ای‌تی‌اف باشد تا از این طریق برای مدت کوتاهی برخی از اموال بلوکه شده ایران در کشورهای جهان که این کشورها به دلیل تحریم شبکه بانکی ایران از پرداخت آن سر باز می‌زند پرداخت شود. اگرچه علیرضا معزی، معاون ارتباطات و اطلاع‌رسانی دفتر رئیس‌جمهور ضمن این‌که از تاثیر تصویب اف‌ای‌تی‌اف بر اقتصاد ایران به عنوان یک گشایش اقتصادی نامبرده اما موارد مطرح شده در مورد گشایش اقتصادی را بی‌ارتباط به اف‌ای‌تی‌اف دانسته است. موضوعی که در صورت اعتماد به آن باید گفت گشایش اقتصادی مطرح شده ارتباطی به تصویب اف‌ای‌تی‌اف نخواهد داشت.
کاهش نرخ ارز؟
اخیرا عبدالناصر همتی، رئیس‌کل بانک مرکزی وعده کاهش نرخ ارز را داده‌‌است. همین موضوع باعث شده تا برخی کارشناسان بین صحبت‌های رئیس‌جمهور مبنی بر گشایش اقتصادی و وعده‌های رئیس‌کل وجه مشترکی یافته و احتمال کاهش نرخ دلار در روزهای آینده را به‌عنوان یکی از احتمالات مطرح درباره گشایش اقتصادی وعده داده شده قلمداد کنند. البته نکته قابل توجه در این میان این است که اگر دولت توانایی کاهش نرخ ارز را داشته است، چرا تاکنون در این زمینه اقدامی نکرده‌است؟ سناریوی مطرح دیگر در این زمینه این است که دولت با آزادسازی بخشی از پول‌های بلوکه شده ایران در کشورهای مختلف (از طریق برخی از مذاکرات یا تصمیمات پشت پرده)، قصد ساماندهی بازار ارز از طریق تزریق ارز به بازار را دارد.
ایجاد کانال مالی جدید و سهولت در واردات
در ماه‌های اخیر مذاکرات میان ایران با چین و عراق به عنوان دو کشور دوست برای افزایش تجارت و مراودات اقتصادی افزایش یافته‌است. سفر یکروزه رئیس‌کل بانک مرکزی به عراق و سفر نخست‌وزیر این کشور به ایران در کنار اخبار منتشرشده مبنی بر تفاهم اولیه ایران و چین برای انعقاد یک قرارداد بلندمدت از جمله نکاتی است که احتمال ایجاد یک کانال مالی میان ایران با این کشورها را در راستای تسهیل واردات کالا به ایران تقویت می‌کند.فقط تثبیت نرخ ارز موجب گشایش است
آلبرت بغزیان، استاد اقتصاد دانشگاه تهران
شخصا نمی‌توانم هیچ حدسی درباره این موضوع و تصمیم احتمالی دولت بزنم. البته موضوعاتی مثل ایجاد بورس نفت و فروش اوراق نفت به مردم در بورس یا آزادشدن بخشی از اموال بلوکه شده ایران در خارج از کشور به‌عنوان احتمالات این موضوع شنیده می شود که هیچ کدام از این موارد موضوعات جدیدی نیست. تنها موردی که می تواند واقعا تغییر یا گشایش اقتصادی ایجاد کند، تثبیت نرخ ارز است که به نظرم اتفاق مثبتی است و واقعا موجب گشایش اقتصادی در کشور می‌شود،اما در شرایط فعلی امکان پذیر نیست.

شاید به مذاکره مربوط باشد
احمد اسد زاده، عضو هیات علمی دانشگاه تبریز

به نظرم دولت با این حرف و وعده گشایش اقتصادی طی این هفته به نوعی همه را سرکار گذاشته و قرار نیست اتفاقی تحت عنوان گشایش اقتصادی رخ دهد،چراکه اصولا گشایش اقتصادی موضوعی آنی نیست که طی یک یا چند هفته رخ دهد. اما اگر بخواهم نظر خودم را بگویم با توجه به شناختی که از دولت وجود دارد، این احتمال که موضوع اف ای تی اف یا شروع مذاکراتی دیگر از سوی دولت مطرح شود بیشتر از سایر گزینه‌هاست. به نظر می‌رسد موضوع نیز یکی از این دو مساله باشد،وگرنه این حرف بیشتر یک شو و سرکار گذاشتن مردم است.

گشایش اقتصادی همان کارآمدی دولت است
خسرو پیرایی، عضو هیات علمی دانشگاه شیراز

سوال من این است که چطور می شود نتایج یک جلسه ،منجر به گشایش اقتصادی یا چیزی شبیه آن شود.گشایش اقتصادی در واقع همان کارآمدی در تیم اقتصادی دولت است. ضمن این‌که تمام مسائلی که مربوط به اقتصاد و ایجاد گشایش در اقتصاد است مربوط به دولت و اختیارات دولت است. این‌که چنین تصمیمی از دل جلسه سران قوا بیرون آمده کمی عجیب است،چرا که مسائل عادی اقتصادی و ایجاد گشایش نیازمند عزم و اراده دولت برای حل مشکلات است.

هر چه هست به دلار مربوط می شود
یعقوب محمودیان، عضو هیات علمی دانشگاه کرمانشاه

به نظرم این گشایش مربوط به آزادسازی منابع ارزی بلوکه شده ایران در سایر کشورهاست. البته هر گشایشی از این جنس باشد احتمالا موضوعی کوتاه مدت و سطحی است که خیلی دارای اهمیت نیست، چراکه به‌اصطلاح یک اقدام موقت و مسکن مانند است و نتیجه آن هم کاهش نرخ ارز خواهد بود، زیرا رئیس کل بانک مرکزی نیز در روزهای گذشته موضوع کاهش نرخ ارز را مطرح کرده بود که به نظرم بین گشایش اقتصادی رئیس جمهور و وعده همتی ارتباطی وجود دارد.

تغییرات در نحوه واگذاری‌ها و خصوصی‌سازی
رضا مقدس، رئیس سابق / دانشکده اقتصاد دانشگاه علامه

اتفاقاتی مانند تزریق ارز به بازار و کاهش نرخ ارز یا فروش نفت در محلی شبیه بورس برای جبران کسری بودجه دولت و… از موضوعاتی است که مطرح می شود ،اما به نظرم تمام این موارد حالت مسکنی داشته و اتفاقات ساختاری نیست. تنها چیزی که می‌تواند مثبت باشد و احتمال می دهم با توجه به این‌که موضوع در جلسه سران قوا مطرح شده مربوط به ایجاد تغییراتی در بحث واگذاری‌ها و مربوط به قوانینی بورسی باشد که می تواند به تغییرات و تحولاتی منجر شود.

دولت مراقب پیشنهادات طرف های غربی باشد
محمود دهقانی، اقتصاددان

درباره موضوع گشایش اقتصادی که رئیس جمهور وعده آن را داده ممکن است مسائلی از قبیل آزادسازی بخشی از اموال بلوکه شده ایران در برخی از کشورها باشدکه البته ممکن است بتواند گشایش مقطعی را در برخی امور جاری ایجاد کند،اما با توجه به صحبت‌های رئیس دفتر رئیس‌جمهور مبنی بر پایان دوران تحریم و این‌که بسیاری از کشورها به این نتیجه رسیده اند که تحریم بی‌فایده است و ممکن است به‌زودی برداشته شود به نظر می‌رسد این دو موضوع با یکدیگر ارتباط داشته و حکایت از احتمال توطئه جدیدی از سوی آمریکا درباره مذاکرات جدید با ایران به قصد بر هم زدن توافق میان ایران و چین باشد. شاید با توجه به مطرح شدن این توافق و نگرانی‌های آمریکا از احتمال تحقق این قرارداد میان ایران و چین،طرف‌های غربی پیشنهاداتی را درباره آزادسازی برخی اموال بلوکه شده ایران مطرح کرده باشند که دولت باید مراقبت کافی را در زمینه پیشنهادات مطرح شده از سوی طرف‌های غربی داشته باشد.

گشایش اقتصادی یک‌روزه و یک‌ماهه نداریم
وحید شقاقی شهری/ رئیس دانشکده اقتصاد دانشگاه خوارزمی

واقعیت این است که در اقتصاد چیزی تحت عنوان گشایش اقتصادی یک‌شبه،یک‌روزه و یک‌ماهه نداریم،بلکه گشایش اصلی اقتصاد باید مبتنی بر سیاست‌گذاری‌های صحیح و ایجاد اصلاح در روند بودجه‌ریزی و قوانین اداره اقتصاد کشور باشد.
زمانی که ساختارهای اقتصادی ما اصلاح شود و قوانین مالیاتی به گونه‌ای تغییر کند که مشوق تولید و مانع فعالیت‌های سفته‌بازانه باشد، می‌توان گفت گشایش اقتصادی رخ داده است، از این رو من این موضوع را که نفت ایران به صورت اوراق به مردم در بورس عرضه شود یا با آزاد شدن بخشی از منابع ارزی بلوکه شده ایران در سایر کشورها بتوانیم‌ با تزریق ارز در بازار و ایجاد یک وفور نسبی از گشایش اقتصادی سخن بگوییم،قبول ندارم بلکه گشایش اقتصادی واقعی در قِبل تصمیمات اقتصادی دولت و نحوه اداره کشور و اقتصاد از سوی دولت است.
مطمئن باشید تصمیم دولت در نهایت می تواند یک عملکرد مسکن‌گونه داشته باشد. برای ایجاد گشایش اقتصادی نیازمند اصلاح برخی ساختارهای اقتصادی هستیم.

ارسال نظر شما
مجموع نظرات : 0 در انتظار بررسی : 0 انتشار یافته : 0
  • نظرات ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط مدیران سایت منتشر خواهد شد.
  • نظراتی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • نظراتی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نخواهد شد.